1538’de yapılan Preveze Deniz Muharebesi’nde Barbaros Hayreddin Paşa’nın Haçlıları mağlup etmesinden sonra imparatorluğun Akdeniz’deki kontrolü arttı. 1517’de de Levant, Mısır ve Cezayir’i ele geçirdi ve Mısır’da hüküm süren Memlûk Sultanlığı’nı yıkarak İslam halifeliğinin Osmanlı İmparatorluğu’na geçmesini sağladı. Selim, Çaldıran Muharebesi ile Safevî hükümdarı Şah İsmail’i yenerek imparatorluğun sınırlarını doğu yönünde genişletti. Bu beylikler arasında, Söğüt ve Bilecik çevresinde kurulu olan Osmanoğulları Beyliği, 13. Alaeddin Keykubad’ın ölümünü fırsat bilen Moğollar, Selçukluların 777 kazino doğu sınırına saldırarak Anadolu içlerine girmeye çalıştılar.
Doğu Anadolu’da sıcaklıklar −30 °C ve −40 °C’ye (−22 °F ve −40 °F) kadar düşebilir ve kar yılın en az 120 günü yerde kalır. İç Anadolu Bölgesi, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yani iç kesimlerde karasal iklime rastlanır. Ülkede, Karadeniz ve Akdeniz kıyılarına paralel uzanan dağlar, denizlerden gelen ılıman hava kütlelerinin iç kesimlere ulaşmasını engeller. Marmara ve Karadeniz bölgelerinde hemen hemen her yıl kar yağışı gözükse de kar ancak birkaç gün yerde kalır. Karadeniz kıyılarında görülen bir ılıman okyanus iklim tipi olan Karadeniz ikliminde her mevsim yağış görülmektedir, doğal bitki örtüsü ormandır. Türkiye’nin başkenti Ankara, kendi adını taşıyan Ankara kedisi, Ankara tavşanı ve Ankara keçisi gibi hayvanlarıyla ünlüdür.
TÜBİTAK, Türkiye’de bilim, teknoloji ve inovasyon politikalarını geliştiren lider kuruluştur. Yılda birincil enerji, kişi başına 20 megavat saatin (MW/h) biraz üzerinde. 2018 itibarıyla Türkiye 1700 terawatt saat (TW/h) petrol tüketiyor.
Bu ülkeyi sırasıyla Almanya, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri takip etti. En fazla ihracat yapılan ülkeler ise Almanya, Irak, Birleşik Krallık, İtalya ve Fransa olarak belirlendi. Batıda ise kış sıcaklıkları ortalama 1 °C (34 °F) olarak gözlemlenmektedir.
Bir kelimenin uzunluğunu seçmek mümkün mü?
2013 yılında FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası Türkiye’de düzenlenmiş, turnuvanın final maçı İstanbul’daki Ali Sami Yen Spor Kompleksi’nde oynanmıştır. Bunlardan %77,7’si karasal yayın yaparken geriye kalanı sadece uydu, kablolu veya internet üzerinden yayın yapmıştır. Türk mutfağı, Mezopotamya ve Balkan mutfaklarıyla etkileşime girmiştir, İstanbul Osmanlı saray mutfağı da Türk mutfağının önemli bir kısmını oluşturur. Türk mutfağı, Çin ve Fransız mutfaklarıyla beraber dünyanın en zengin mutfaklarındandır.
Karadeniz’in önemli bir doğalgaz boru hattı olan Mavi Akım, Rusya’dan Türkiye’ye doğal gaz taşıyor. Birçok doğal gaz boru hattı ülke topraklarını kapsıyor. Osmangazi Köprüsü (2016) İzmit Körfezi’nin kuzey ve güney kıyılarını birbirine bağlar. 15 Temmuz Şehitler Köprüsü (1973), Fatih Sultan Mehmet Köprüsü (1988) ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü (2016), İstanbul Boğazı’nın Avrupa ve Asya kıyılarını birbirine bağlayan üç asma köprüdür. Hizmette olan 9 metro hattı ve yapım aşamasında olan 5 metro hattı daha var. Türk Hava Yolları ana aktarma merkezi olarak 90 milyon kapasiteli İstanbul Havalimanı’nı kullanıyor.
2002 ve 2007 yılları arasındaki yıllık GSYİH büyüme oranı ise ortalama %6,8 olarak belirlendi; bu rakam Türkiye’yi o yılların en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri hâline getirdi. Türkiye, ekonomisine katkı sağlamak amacıyla 2017 yılında yatırım yoluyla vatandaşlık programını başlattı. Türkiye’de en zengin kesimin geliri, en yoksul kesimin gelirinin 7,7 katıdır. Bu oranlara rağmen hâlâ daha nüfusun dörtte biri tarım sektöründe çalışmaktadır. 2012 verilerine göre 87 aktif Türk tersanesi bulunmaktadır ve bu tersanelerde farklı boyutlarda 15 yüzer havuz ve bir kuru havuz bulunmaktadır. 2014’te Türkiye, gemi yapımından ise $1,2 milyar gelir elde etmiştir.
Türkiye
Çeşitli Eski Anadolu milletleri, bölgede Cilalı Taş Devri’nin başlangıcına kadar varlığını sürdürdü. Çanakkale’de bulunan Troya’da ise Cilalı Taş Devri’nde başlayan yerleşmeler, Demir Çağı’na kadar devam etmiştir. Günümüzdeki Türkiye topraklarının çoğunu oluşturan Anadolu yarımadasındaki en eski arkeolojik bulgu, Gediz Nehri’nde bulunan ve yaklaşık 1,24 ila 1,17 milyon yıla tarihlenen taş bir alettir. Mayıs 2022’de Türkiye hükûmeti, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşlardan İngilizce olarak Turkey yerine Türkiye kullanılmasını talep etmiş ve bu talep Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmiştir.
Türkiye’de üniversite öncesi eğitim Millî Eğitim Bakanlığı’nın denetimindedir. Türkiye’de Hristiyanların oranı 1914’te %25-20 iken 1927’de %5-3’e geriledi ve bugün %0,4-0,3 arasında değişmektedir. Bu yasağa 2011 yılında üniversitelerde, 2013 yılında kamu kurumlarında ve 2014 yılında diğer okullarda son verildi. Özellikle İstanbul’da yaklaşık 3 milyon Kürt yaşamaktadır ve bu durum şehri, dünya üzerinde en fazla Kürt nüfusuna sahip şehir yapmaktadır.
Türkiye, çok partili sisteme sahip temsilî demokrasinin uygulandığı üniter devlettir. Ülkenin en büyük idari birimleri illerdir ve 81 il vardır. Devletin temel işleyişindeki üç güç olan yasama, yürütme ve yargı dikkate alındığında, yerel yönetimlerin hemen hemen herhangi bir gücü yoktur. Türkiye, idari açıdan üniter bir yapıya sahiptir ve bu durum Türk kamu yönetimine şekil veren en önemli etkenlerdendir.
- Afganistan’da Amerika Birleşik Devletleri’nin istikrar gücü, BM yetkilisi ve 2001’den bu yana NATO komutası altında Uluslararası Güvenlik Yardım Kuvveti’nin bir parçası olarak bulunmaktadır.
- Türk kelimesinin kökeni, «güçlü, kuvvet, olgun» veya «gelişen, tam güçte» anlamlarına gelebilir.
- Türkiye’de hem genel hem de yerel seçimlere katılım oranları yüzde 80’lerde bulunmaktadır.
- 2003’ten beri Türkiye, Avrupa Kolordusu’na askerî personel sağlamakta ve AB Savaş Grupları’nda yer almaktadır.
- 15 Temmuz 1974’te Kıbrıs’ta gerçekleşen darbe, EOKA-B’nin faaliyetleri, Enosis (adayı Yunanistan ile birleştirme) planları ve yaşanan toplumlar arası çatışmanın tırmanması sonucunda Türkiye, 20 Temmuz 1974’te adaya asker çıkardı.
Türkiye’ye göç, insanların ülkede ikamet etmek için Türkiye’ye göç ettikleri süreçtir. Bunlara Abazaca, Abhazca, Batı Ermenicesi, Çerkesçe, Çingenece, Doğu Çerkesçesi, Hemşince, Hertevince, Kapadokya Yunancası, Lazca, Pontus Rumcası, Ubıhça, Yahudi İspanyolcası ve Zazaca örnek verilebilir. Ayrıca Türkiye’de konuşulan dillerden bazıları tehlike altındadır. Türkiye’nin resmî dili, aynı zamanda nüfusun %85’inin anadili olan Türkçedir. Hukukî anlamda azınlıkları tanımasa da devlet, resmî kanalı TRT’ye, azınlıkların konuştuğu çeşitli dillerde radyo ve televizyon programları yapması konusunda izin vermektedir. «Azınlık» terimi, Türkiye’de hassas bir konudur ve hassas olmaya devam etmektedir.
2012 yılında FIBA EuroChallenge Şampiyonluğu kupasını kazanan Beşiktaş Milangaz Avrupa’da kupa kazanabilen ikinci Türk takımıdır. 2019 yılında ise UEFA Süper Kupa mücadelesi Beşiktaş Park’ta gerçekleştirilmiştir. 2009 yılında UEFA Kupası finali Şükrü Saracoğlu Stadyumu’nda düzenlenmiştir. 2005 ve 2023 yıllarında UEFA Şampiyonlar Ligi finalleri İstanbul’daki Atatürk Olimpiyat Stadyumu’nda oynanmıştır. Türkiye, UEFA tarafından düzenlenen birçok önemli futbol organizasyonuna ev sahipliği yapmıştır. 2000 yılında UEFA Kupası ve UEFA Süper Kupası’nı kazanmıştır.